ملل پرس ـ سعید ایریلوزادیان: بحران ترافیک در تبریز و لزوم یافتن راهکارهای نوآورانه برای مقابله با آن، موضوع اصلی میزگرد تخصصی بود که با حضور کارشناسان و فعالان حوزه حمل و نقل در موسسه رسانه ای نهال امید برگزار شد. شرکتکنندگان در این میزگرد، ضمن بررسی چالشهای موجود، راهکارهایی برای خروج از رکود فعلی و ایجاد تحول در سیستم حمل و نقل شهری ارائه دادند.
ناوگان اتوبوسرانی تبریز نیازمند توسعه چهار برابری است
علی آذر، دانشیار دانشگاه و پژوهشگر شهری، اعلام کرد که با وجود اختصاص بیش از ۱۷ هزار میلیارد تومان به حمل و نقل، ناوگان اتوبوسرانی شهر با کسری چهار برابری نسبت به استاندارد جهانی مواجه است. وی ریشه اصلی معضل را ناشی از نگاه صرفاً هندسی به شهر و عدم برنامهریزی سیستمی دانست.
تبریز به استاندارد جهانی نیازمند ۲۴۰۰ دستگاه اتوبوس است
دانشیار دانشگاه آزاد تبریز با اشاره به اینکه تبریز سومین شهر پرترافیک ایران است، اظهار داشت: «با وجود اختصاص ۱۷ هزار میلیارد تومان از بودجه ۴۰ هزار میلیارد تومانی سال ۱۴۰۴ شهرداری به بخش حمل و نقل، این چالش همچنان رو به گسترش است. دلیل اصلی، تغییر نگاه از رویکرد هندسی به برنامهریزی شهری و منطقهای است، زیرا متراکمسازی فشرده، مشکلات را تشدید کرده است.
وی در ارزیابی ناوگان عمومی، آمار نگرانکنندهای ارائه کرد و افزود : ناوگان فعال شامل ۳۸۵ دستگاه (۱۹۲ خصوصی، ۱۲۸ دولتی، ۶۵ BRT) است که روزانه ۴۵۰ تا ۵۵۰ هزار مسافر را جابهجا میکنند. با جمعیت ۲.۲ میلیون نفری تبریز و حومه، استاندارد جهانی نیازمند حدود ۲۴۰۰ دستگاه اتوبوس است. برای رعایت کامل استاندارد، ناوگان باید دستکم چهار برابر ظرفیت فعلی توسعه یابد.
راهکارهای زیرساختی و مدیریت هوشمند:
وی برای حل معضل محوری «گره تراکتورسازی» طی سخنانی تاکید کرد: حذف پل تراکتورسازی و احداث زیرگذر به جای روگذر ضروری است.» همچنین، وی بر لزوم ایجاد «کارگر شهر» برای اسکان ۳۰ هزار کارگر، گسترش خطوط ریلی تا شهرک صنعتی شهید سلیمی و اجرای طرح «شهر ۱۵ دقیقهای» در سطح محلات تأکید کرد.
قربان محبوبی: ترافیک، نمود عینی نابرابری فضایی و پیامد عدالت ناکافی
قربان محبوبی، مدیر گروه معماری و شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی مراغه نیز ، با تأکید بر ابعاد اجتماعی بحران، بیان کرد: ترافیک در کلانشهرها، صرفاً یک مسئله فنی نیست؛ بلکه نمود عینی نابرابری فضایی در تخصیص منابع و زیرساختها است. اگر دسترسی به حمل و نقل عمومی با کیفیت، مطمئن و ارزان برای همه اقشار به یک اندازه فراهم نباشد، ناگزیر شهروندان، بهویژه آنها که توان مالی بیشتری دارند، به استفاده از خودروی شخصی روی میآورند. این چرخه معیوب، عدالت فضایی را زیر سؤال میبرد و باید در اولویت برنامهریزیهای آتی لحاظ شود.
وی افزود: ایجاد معابر، ارزش کاربریها را تغییر میدهد و یکی از دلایل ترافیک، تراکم فروشی است. متاسفانه، مقررات عبور و مرور فاقد پشتوانه علمی است و کاربریها طبق طرح جامع پیش نمیرود.
وی ادامه داد: پیادهراهها یکی از ارزشهای نوین شهرسازی است، ولی به دلیل عدم اقناع و عدم فرهنگسازی با مقاومت ذینفعان مواجه میشود.
محبوبی همچنین به معضل پارکینگ در سطح شهر تبریز اشاره کرد و افزود: شهرداری در راستای احداث پارکینگ موفق عمل نکرده است. باید ضمن تقویت حمل و نقل عمومی، فرهنگسازی با ایجاد مشوقهای لازم صورت پذیرد.
وحیده برنون: لزوم گذار از تصمیمگیریهای شهودی به حکمرانی دادهمحور پیشرفته
وحیده برنون، متخصص مدیریت شهری، خواستار تحول اساسی در روشهای اجرایی شد و طی سخنانی اظهار داشت : تکیه بر تجربیات گذشته یا حدس و گمان در مدیریت شهری دیگر پاسخگو نیست. تبریز نیازمند استقرار یک پلتفرم یکپارچه حکمرانی دادهمحور است. این پلتفرم باید دادههای دوربینهای کنترل ترافیک (مانند ۲۰۰۰ دوربین موجود)، اطلاعات مترو و اتوبوسها را با هم ترکیب کرده و تحلیل لحظهای الگوهای سفر را ارائه دهد تا تصمیمگیران بتوانند اثرگذاری راهکارها را پیش از اجرا، شبیهسازی کنند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: شهرداری در راستای حمل و نقل و ارائه امکانات به شهروندان، سالمندان، معلولین و کودکان موفق نبوده است.
برنون افزود: باید در بافت تاریخی شهر حقوق اجتماعی شهروندان را مد نظر قرار دهیم و شهر باید گزینه استفاده از حمل و نقل عمومی را آسانسازی کند و در شریانهای اصلی و اساسی همچون فرودگاه و ترمینال، دسترسی به مترو آسان باشد.
وی تاکید کرد: اصول برنامهریزی شهری باید در اولویت قرار گیرد و در مناطق کمبرخوردار نیز جایگزینهای ایمن و ارزان در اختیار شهروندان این مناطق قرار گیرد.
برنون در بخش دیگری از سخنان خود به محله محوری تاکید کرد و اضافه کرد: محله محوری موضوع اساسی است و با بحث سلامت روان شهروندان در ارتباط است. باید در شعاع ۸۰۰ متری، تأمین خدمات محلی همچون امکانات پیادهروی و دوچرخهسواری در اختیار شهروندان قرار گیرد. چرا که بحث پیادهروی و دوچرخهسواری تاثیر زیادی در کاهش ترافیک دارد.
نسیم نجفقلی پور کلانتری: حمل و نقل عمومی باید به «موتور محرکه شهر» تبدیل شود
نجفقلی پور کلانتری دکترای معماری و هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز در تشریح اولویتها، با اشاره بر سیستم نادرست حمل و نقل عمومی، بر ضرورت تغییر جایگاه سیستم حمل و نقل عمومی تأکید کرد: تا زمانی که شهروندان، حمل و نقل عمومی را به عنوان «موتور محرکه اصلی و قابل اعتماد شهر» تلقی نکنند و انگیزه کافی برای رها کردن خودروی شخصی خود از طریق سرعت و راحتی مسیرهای جایگزین نداشته باشند، سرمایهگذاریهای زیرساختی به تنهایی کافی نخواهد بود. این سیستم باید در وهله اول، اولویت سیاستگذاریها قرار گیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کرد: نقش کاربری زمین در تبریز اساسی است؛ تراکم کاربری به وفور در تبریز قابل مشاهده است. نبود کاربریهای چند عملکردی یکی از معضلات شهرنشینی تبریز است.
وی افزود: بافت تبریز وابستگی به خودرو را افزایش داده است و ترافیک کیفیت فضای عمومی را کاهش داده است. کاربریهای ترکیبی همچون پروژه اطلس، موجب کاهش ترافیک میشود. باید از بعد معماری نیز شهروندان را به پیادهروی در سطح شهر ترغیب کنیم و توسعه باید بر مبنای حمل و نقل عمومی باشد.
فروغ اسماعیلی: اولویت با «شهر ۱۵ دقیقهای» و کاهش نیاز به سفر
فروغ اسماعیلی، معمار و مدرس دانشگاه ، گفت: ما باید از طرحهای تفصیلی صرفاً متراکمساز فاصله بگیریم و به سمت مدلهای انسانمحور حرکت کنیم. تحقق کامل «شهر ۱۵ دقیقهای» – جایی که نیازهای اساسی روزانه در فاصله ۱۵ دقیقه پیادهروی یا دوچرخهسواری قابل دسترس باشد نه تنها ترافیک را کاهش میدهد، بلکه کیفیت زندگی شهری را به طور همزمان ارتقا خواهد داد.
وی افزود: متاسفانه خیابانها تعریف جادهای پیدا کردهاند و یک طرفه دو طرفه کردن خیابان یکی از معضلات شهر تبریز است. خیابانهای قدیم امروز با ساختمانهای دارای طبقات زیاد محصور شدهاند و با مشکل پارکینگ روبرو هستند. متاسفانه مجوز پارکینگ برای شهرداری سود ندارد.
وی همچنین به تأثیر مدارس غیر انتفاعی در ترافیک تبریز اشاره کرد.
گفتنی است این میزگرد نشاندهنده نیاز فوری تبریز به بازنگری در روشهای حمل و نقل و مدیریت شهری بود تا گامهای موثری به سوی حل بحران ترافیک برداشته شود.
- نویسنده : سعید ایریلوزادیان
