سعید ایریلوزادیان – ملل پرس: در نشست بررسی چالش‌های ترافیکی و حمل‌ونقل کلان‌شهر تبریز که با حضور بابک رضی‌منش مدیرکل دفتر فنی، امور عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک استانداری آذربایجان شرقی، محمدرضا روشنی معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تبریز، و سرهنگ جهانگیر جهانگیری رئیس پلیس راهور تبریز برگزار شد، مسئله‌ی تأخیر در اجرای طرح پیاده‌راه میدان دانشسرا تا میدان نماز بار دیگر به عنوان نشانه‌ای از شکاف میان طرح‌های عمرانی و آمادگی فرهنگی جامعه مطرح گردید.
اعضای نشست با تأکید بر اینکه هیچ پروژه شهری بدون اقناع افکار عمومی و بسترسازی فرهنگی پایدار نخواهد بود؛فقدان اقناع عمومی، ضعف نهادینه‌سازی فرهنگی و ناهماهنگی نهادی را سه عامل کلیدی در توقف این پروژه عنوان کردند.
ترافیک؛ آینه‌ای از مدیریت شهری و فرهنگ اجتماعی
در ابتدای نشست، بابک رضی‌منش ضمن تشریح ابعاد چندوجهی بحران ترافیک در شهرهای بزرگ گفت: ترافیک، صرفاً یک پدیده فنی یا عمرانی نیست؛ بلکه بازتابی از رفتار اجتماعی، آموزش عمومی، و کیفیت تصمیم‌سازی مدیران شهری است. کشورهایی توانسته‌اند این چالش را مهار کنند که انسان توسعه‌یافته را مقدم بر زیرساخت توسعه‌یافته دانستند.
وی افزود: بخشی از ریشه‌های ترافیک در کمبود آگاهی و فرهنگ ترافیکی نهفته است. تا زمانی که شهروند به عنوان جزئی از مثلث “انسان، خودرو و جاده” درک نشود، هیچ طرح جامعی به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.
رضی‌منش در عین تأکید بر اهمیت پروژه‌های زیرساختی مانند «پیاده‌راه دانشسرا تا میدان نماز»، خاطرنشان کرد: در غیاب اقناع جامع هدف و بدون فرهنگ‌سازی و مشارکت مردمی، اجرای طرح‌هایی از این قبیل، نه تنها منجر به ارتقای کیفیت تردد نمی‌شود بلکه ممکن است با مقاومت اجتماعی و ناکارآمدی در بهره‌برداری همراه گردد.
مدیرکل دفتر فنی، امور عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک استانداری آذربایجان شرقی در ادامه از شروع مطالعات جامع حمل‌ونقل تبریز و حومه خبر داد و گفت: هدف از این طرح ایجاد تعادل مابین سه ضلع اصلی مدیریت ترافیک در کلان‌شهرها یعنی برقراری تعادل میان انسان، خودرو و جاده است.
تبریز گرفتار خودرومحوری است
در ادامه نشست، محمدرضا روشنی به ضعف‌های ساختاری و فرهنگی در مدیریت ترافیک پرداخت و اظهار داشت: مردم تبریز نسبت به سایر کلان‌شهرها تمایل بیشتری به استفاده از خودروی شخصی دارند. در حالی‌که در کشورهای توسعه‌یافته، تقریبا نیمی از جابه‌جایی‌ها با حمل‌ونقل عمومی انجام می‌شود، سهم خودروهای شخصی در تبریز بیش از ۵۶ درصد سفرهای شهری است.
وی افزود: سال گذشته، تبریز از نظر شدت ترافیک رتبه دوم را در کشور داشت اما با اجرای اقدامات اصلاحی توانستیم به رتبه سوم سقوط کنیم. با این حال، راه طولانی تا وضعیت مطلوب و حمل‌ونقل انسان‌محور باقی مانده است.
روشنی در بخشی از سخنان خود به چالش فرهنگی اجرای طرح‌های شهری اشاره کرد و گفت: اگر شهروند تبریزی نسبت به ضرورت‌های فنی و اجتماعی یک پروژه اقناع نشود، هر اقدام عمرانی در میدان‌های شهری نظیر دانشسرا یا نماز با واکنش منفی روبه‌رو خواهد شد. ما پیش از اجرای پروژه، باید ذهن مردم را آماده کنیم، نه معبر را.
او همچنین از خرید ۴۷۸ دستگاه اتوبوس جدید، از جمله ۲۵ اتوبوس برقی برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی تبریز خبر داد و تأکید کرد: این اقدامات اگرچه مفید است، اما بدون تغییر رفتار شهروندان، اثر آن مقطعی خواهد بود.
روشنی همچنین از گسترش بیلبوردها و تلویزیون‌های شهری در معابر پرترافیک انتقاد کرد که بعضاً مسیر دید دوربین‌ها و علائم راهنمایی را مسدود کرده‌اند و اظهار داشت: در حالی‌که مردم به درستی از تراکم ترافیک گلایه دارند، برخی از مظاهر تبلیغات شهری عملاً خود عامل خطرزا شده‌اند.
زیرساخت‌ها پاسخگوی نیاز شهر نیستند
سرهنگ جهانگیر جهانگیری رئیس پلیس راهور تبریز، نیز ضمن ارائه آمار سفرهای شهری گفت: مردم تبریز باوجود تمایل به همکاری با پلیس، مجبورند از خودرو شخصی استفاده کنند، زیرا ناوگان حمل‌ونقل عمومی نه از نظر پوشش جغرافیایی و نه از لحاظ زمان‌بندی پاسخگو نیست.
وی بیان کرد: در حال حاضر، بیش از یک میلیون خودرو در شهر تردد دارد و ۵۶ درصد سفرهای روزانه با وسیله شخصی انجام می‌شود. وجود خودروهای فرسوده، بی‌نظمی در صدور مجوزهای عمرانی و تبلیغات محیطی بی‌ضابطه، معابر تبریز را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
به گفته‌ی جهانگیری، مواردی مانند نصب بیلبوردهای بزرگ و تلویزیون‌های شهری بدون هماهنگی با شورای ترافیک، دید رانندگان را محدود کرده و از عوامل خطرزای تصادف در برخی معابر مرکزی شهر به شمار می‌آیند.
وی در خاتمه سخنان خود تاکید کرد: هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، حلقه مفقوده مدیریت ترافیک تبریز است؛ هر نهادی بخشی از کار را انجام می‌دهد اما راه‌حل واحدی وجود ندارد.
پیاده راهی که قربانی شکاف فرهنگی شد
به گفته کارشناسان حاضر در نشست، اجرای پروژه پیاده‌راه میدان دانشسرا تا میدان نماز به‌دلیل فقدان اقناع عمومی و بستر فرهنگی لازم متوقف شده است.
با وجود طراحی فنی آماده و حمایت محدود نهادهای تخصصی، مقاومت اجتماعی و ذهنیت خودرومحور مردم مانع از تحقق این طرح شده است.
تحلیلگران شهری می‌گویند نبود سازوکار نهادینه برای فرهنگ‌سازی، آموزش شهروندی و شفاف‌سازی مزیت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی این مدل از پروژه‌ها، موجب شده تبریز هنوز از تبدیل برخی محورهای تاریخی خود به فضاهای عابرمحور بازبماند.
نشست تخصصی بررسی مدیریت ترافیک و حمل‌ونقل تبریز، بار دیگر بر یک اصل مشترک تأکید کرد:
حل مسئله ترافیک و اجرای پروژه‌های تحول‌ساز شهری، صرفاً فنی یا اداری نیست ، بلکه نیازمند اقناع فرهنگی، مشارکت اجتماعی و هماهنگی نهادی است.
تأخیر در اجرای پیاده‌راه میدان دانشسرا تا میدان نماز نمادی است از اینکه توسعه‌ی شهری بدون اقناع جامع هدف راه به جایی نخواهد برد.
مسئولان حاضر در این نشست وعده دادند که با تعریف سازوکارهای جامع مطالعاتی، فرهنگی و رسانه‌ای، زمینه اقناع عمومی را برای اجرای طرح‌های کلان شهری در تبریز فراهم سازند.
- نویسنده : سعید ایریلوزادیان
- منبع خبر : ملل پرس
