احمد بایبوردی، متخصص خاکشناسی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان شرقی و فعال محیطزیست، در گفتوگوی اختصاصی با پایگاه خبری مللپرس اظهار کرد: من از مدیرانی هستم که نه ویلا دارم و نه باغ، زیرا اعتقاد دارم تغییر کاربری خاکهای درجه یک و دو خیانت به منابع ملی و حقوق نسلهای آینده است.
وی با اشاره به ساختار جغرافیایی تبریز افزود: تبریز در میان دو کوه قرار دارد و توسعه شهری تا دامنههای کوه عونبنعلی ادامه یافته است، در حالی که برای تشکیل هر سانتیمتر خاک بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال زمان لازم است و تخریب آن در بازههای کوتاه، خسارتی غیرقابل جبران به شمار میرود.
کاهش خاکهای مرغوب و ارتباط مستقیم با امنیت غذایی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان شرقی با بیان اینکه وضعیت خاکهای کشور مطلوب نیست، گفت: مساحت خاکهای درجه یک و دو بهشدت کاهش یافته و این موضوع ارتباط مستقیم با امنیت غذایی دارد؛ محصولی که از خاک درجه یک برداشت میشود، از خاکهای درجه دو و سه قابل تأمین نیست و این مسئله مستقیماً تولید محصولات اساسی را تحت تأثیر قرار میدهد.
بایبوردی ادامه داد: متأسفانه کارایی بسیاری از خاکها کاهش یافته و بخش عمدهای از اراضی کشاورزی کشور دچار شوری شدهاند که این موضوع بهرهوری تولید را کاهش داده است.
ایران جزو سه کشور نخست دنیا در فرسایش خاک
وی با اشاره به وضعیت فرسایش خاک در کشور تصریح کرد: ایران جزو سه کشور اول دنیا از نظر فرسایش خاک است که این مسئله یک فاجعه ملی محسوب میشود و نیازمند عزم جدی همه دستگاههای اجرایی برای مقابله با آن است.
این فعال محیطزیست تغییر کاربری اراضی کشاورزی را زنگ خطری جدی دانست و افزود: بارها از برخی ارگانها تماس گرفتهاند که برای تعاونیهای مسکن، خاک درجه سه اختصاص داده شود، اما اعلام کردهایم که چنین اقدامی خیانت به تولید و امنیت غذایی کشور است و نباید به آن تن داد.
خاک حتی از آب هم مهمتر است
بایبوردی با تأکید بر اهمیت خاک اظهار کرد: بسیاری از مسئولان اذعان دارند که شاید خاک حتی از آب هم مهمتر باشد؛ آب را شاید بتوان وارد کرد اما خاک را نه، زیرا خاک وابسته به ماده آلی است. قرار بود در برنامههای پنجم، ششم و هفتم توسعه میزان ماده آلی خاک افزایش یابد اما این موضوع در حد شعار باقی ماند.
وی افزود: در حال حاضر میزان ماده آلی خاکهای کشور کمتر از نیم درصد است که عدد بسیار نگرانکنندهای محسوب میشود.
ضعف تغذیه گیاهی و پایین بودن عملکرد گندم
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان شرقی با اشاره به وضعیت تولید محصولات اساسی گفت: میانگین تولید گندم چه در اراضی دیم و چه در اراضی آبی، کمتر از استاندارد است که یکی از مهمترین دلایل آن ضعف در تغذیه گیاهی است.
بایبوردی ادامه داد: کودهای شیمیایی ازت و فسفات باید بهموقع و بهمیزان مناسب در اختیار کشاورزان قرار گیرد، اما متأسفانه آنگونه که باید به این موضوع اهمیت داده نمیشود.
آلودگی هوای تبریز نتیجه اجرا نشدن قانون هوای پاک
این فعال محیطزیست در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت آلودگی هوا در تبریز گفت: تعداد روزهای آلوده در تبریز بالا است و آلودگی هوا به یک معضل جدی تبدیل شده که مهمترین علت آن، عدم اجرای مطلوب قانون هوای پاک است.
وی افزود: متأسفانه قانون هوای پاک بهدرستی اجرا نمیشود و سنسورهای پایش آلودگی هوا در سطح شهر یا غیرفعال هستند و یا دقت لازم را ندارند؛ بهطوری که پارامترهای سنجش آلودگی در نقاط مختلف از جمله مسیر نصفراه و راهآهن با یکدیگر اختلاف معنادار دارند.
بایبوردی با انتقاد از عملکرد مراکز معاینه فنی خودروها تصریح کرد: مشخص نیست چند درصد خودروهای موجود به مراکز معاینه فنی مراجعه میکنند، چه تعداد تأییدیه میگیرند و چه میزان از خودروهای مردود، در راستای رفع نواقص اقدام میکنند؛ این در حالی است که این موضوع نقش مستقیمی در کاهش یا افزایش آلودگی هوا دارد.
وی نیروگاه حرارتی تبریز را یکی از منابع اصلی آلاینده دانست و گفت: نیروگاه حرارتی بهعنوان یک آلاینده مهم، تهدیدی جدی برای سلامت مردم است؛ بهویژه در شرایطی که بهدلیل محدودیت در تأمین گاز، مجبور به مازوتسوزی میشود. در چنین شرایطی یا باید مازوت سوزانده شود یا با کمبود برق مواجه شویم، در حالی که این پارامترها به یکدیگر وابستهاند و متأسفانه پاسخگوی مشخصی در این میان وجود ندارد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان شرقی ادامه داد: الگوی وزش باد بهگونهای است که آلایندهها به سمت شهر تبریز هدایت میشود و همین مسئله شدت آلودگی هوا را در این کلانشهر افزایش میدهد.
این فعال محیطزیست با اشاره به بحران آب در استان اظهار کرد: در شرایط کمآبی ناچار به حفر چاه هستیم که در بسیاری از مناطق با افزایش میزان آرسنیک همراه است؛ این در حالی است که باید به کیفیت آب توجه جدی داشت. در شهرهایی مانند مشهد، اصفهان و شیراز توجه بیشتری به سلامت مردم میشود، اما نمیدانم چرا در تبریز بخش زیادی از زمان مسئولان صرف اختلاف و جدل میشود و کمتر به فکر مردم هستیم.
وی با بیان اینکه کانون اولیه ریزگردها و نمکها کشور عراق است، افزود: کانون ثانویه نمک، دریاچه ارومیه است که نمک آن بهصورت معلق در هوا منتشر میشود و اثرات مخربی بر سلامت مردم و محیطزیست دارد.
بایبوردی در پایان با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد مدیریتی در حوزه محیطزیست گفت: حفاظت از خاک، هوا و آب نیازمند تصمیمهای شجاعانه، نظارت مستمر و پاسخگویی مدیران است؛ در غیر این صورت، تبعات بیتوجهی به این منابع حیاتی، مستقیماً سلامت مردم و آینده توسعه کشور را تهدید خواهد کرد.
- نویسنده : سعید ایریلوزادیان
- منبع خبر : ملل پرس
